Khâu thẩm mỹ là gì? Cách khâu, chăm sóc vết thương thẩm mỹ

1/  Khâu thẩm mỹ là gì?

Trong y khoa, khâu vết thương là phương pháp được áp dụng để điều trị cho các bệnh nhân có vết thương hở lớn hay vết mổ sau khi tiến hành phẫu thuật. Bằng phương pháp này, miệng vết thương được đóng sát giúp thúc đẩy quá trình tái tạo và liền da, đồng thời hạn chế khả năng vết thương bị rách, mở rộng hoặc bị nhiễm trùng.

Cùng với sự phát triển của y học, quá trình điều trị các vết thương hở không chỉ dừng lại ở các tiêu chuẩn về an toàn, tiêu chuẩn về chữa trị trong y tế mà việc khâu vết thương còn được xem xét trên phương diện thẩm mỹ. Điều này có nghĩa là việc khâu vết thương cần được thực hiện cẩn trọng, đồng thời, các phương pháp giúp vết thương lành nhanh, ít để lại sẹo, không gây ra sẹo xấu, sẹo lồi sẽ được ưu tiên ứng dụng.

Phương pháp khâu thẩm mỹ được thực hiện bằng các mũi khâu trong da. Bác sĩ sẽ tiến hành các mũi khâu liên tục ở lớp bì, ngay dưới lớp biểu bì da. Với phương pháp này, các vết chỉ khâu không lộ rõ, thường chỉ có một đầu chỉ thắt nút to được neo ở đầu vết mổ. Do đó, vết thương thường lành nhanh và hầu như không để lại sẹo trên bề mặt da.

Tuy nhiên, chúng ta không thể áp dụng khâu thẩm mỹ trong mọi trường hợp. Phương pháp này chỉ thích hợp với những vết mổ, vết thương sạch ở các vùng không bị căng, co kéo nhiều như vùng bụng, vùng mặt hay vùng bẹn…

Ngoài ra, cần lưu ý rằng ngay cả áp dụng khâu thẩm mỹ, bệnh nhân vẫn nên sử dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp và chăm sóc vết thương cẩn thận. Nếu quá trình chăm sóc hậu phẫu không được chú trọng thì vết thương hoàn toàn có thể để lại sẹo.

2/ Các loại khâu thẩm mỹ

Khâu thẩm mỹ vùng mặt

Khâu thẩm mỹ vùng mặt dùng cho các vết thương trên mặt, các vết phẫu thuật điều trị y tế và trong các trường hợp phẫu thuật thẩm mỹ. Vì nhu cầu thẩm mỹ cộng thêm đặc trưng vùng da trên mặt ít bị co kéo nên phương pháp khâu thẩm mỹ đặc biệt phù hợp, giúp loại bỏ khả năng để lại sẹo trên gương mặt của bệnh nhân sau khi bình phục hoàn toàn.

Khâu thẩm mỹ cho vết thương, vết phẫu thuật khác

Đối với các vết thương, vết phẫu thuật ở những vị trí khác trên cơ thể cần dựa vào tình huống thực tế của vết thương để cân nhắc đến phương án khâu thẩm mỹ.

Khâu vết thương thường được chỉ định cho các vết thương mở dài hơn 1.5 cm hoặc rộng 0.5 cm. Nếu vết thương sạch, không có dấu hiệu nhiễm trùng hay bất thường khác, vị trí da không dễ bị căng, ít co kéo thì có thể khâu thẩm mỹ để tránh sẹo xấu. Ngược lại, khi có dấu hiệu bất thường thì nên ưu tiên phương án điều trị phù hợp để đảm bảo an toàn, tránh nhiễm trùng, giúp vết thương, vết mổ mau lành.

3/ Các loại chỉ khâu dùng trong khâu thẩm mỹ

Chỉ tự tiêu             

• Chỉ NEOSORB RAPID:

  Chỉ phẫu thuật tự tiêu tổng hợp: NEOSORB RAPID (RPGLA). Đa sợi bện, không màu, tiệt khuẩn. Vật liệu cấu tạo: 100% Poly(glycolide-co-lactide)(90/10: gồm 90% Glycolide và 10% L-lactide), được chiếu xạ Gamma nhằm giảm trọng lượng phân tử- Giảm thời gian tự tiêu (hấp thụ) của chỉ.

  Đặc tính kỹ thuật

  Chỉ phẫu thuật tự tiêu nhanh tổng hợp NEOSORB RAPID gây ra phản ứng viêm mô tối thiểu, sau đó nó bị bao bọc bởi mô liên kết dạng sợi. Sự giảm dần độ bền kéo (lực căng nút thắt) và cuối cùng sự hấp thụ của NEOSORB RAPID bằng quá trình thủy phân trong đó polyme phân hủy thành axit glycolic và axit lactic, sau đó được hấp thụ và chuyển hóa trong cơ thể.

  Chỉ phẫu thuật tự tiêu nhanh tổng hợp NEOSORB RAPID  giữ lại khoảng 50% cường độ kéo ban đầu sau 5 ngày cấy ghép. Tất cả độ bền kéo (lực căng nút thắt) ban đầu bị mất khoảng 10 đến 14 ngày. Sự hấp thụ hoàn toàn trong 42 ngày.

• Chỉ phẫu thuật tự tiêu tổng hợp Polyglycolic Axít- Viết tắt là PGA. Đa sợi bện, màu tím hoặc không màu, tiệt khuẩn. Vật liệu cấu tạo: 100% từ Polyglycolic Axít (PGA).

   

  Đặc tính kỹ thuật

  Chỉ phẫu thuật tự tiêu tổng hợp Polyglycolic A xít (PGA) gây ra phản ứng nhẹ trong các mô, sau đó nó bị bao bọc dần bởi các mô liên kết. Mất dần độ bền kéo (lực căng nút thắt) và cuối cùng là khả năng hấp thụ Polyglycolic A xít trong cơ thể. Chỉ tự tiêu xảy ra quá trình thủy phân, trong đó Polymer bị phân hủy thành A xít Glycolic, sau đó được cơ thể hấp thụ và chuyển hóa. Sự hấp thụ bắt đầu khi mất độ bền kéo (lực căng nút thắt) mà không có sự mất khối lượng đáng kể.

  Chỉ phẫu thuật tự tiêu tổng hợp Polyglycolic A xít (PGA) còn độ bền kéo (lực căng nút thắt) trên 75% sau hai tuần kể từ khi được cấy ghép, còn hơn 35% độ bền kéo (lực căng nút thắt) vào khoảng cuối tuần thứ ba. Sự hấp thụ của chỉ khâu hoàn thành trong vòng 50 -90 ngày.

• Chỉ phẫu thuật tự tiêu tổng hợp Polyglactin 910- Viết tắt là NEOSORB (PGLA). Đa sợi bện, màu tím hoặc không màu, tiệt khuẩn. Vật liệu cấu tạo: 100% Poly(glycolide-co-lactide) (90/10: gồm 90% Glycolide và 10% L-lactide) (PGLA).

  Đặc tính kỹ thuật

  Chỉ phẫu thuật tự tiêu tổng hợp Polyglactin 910: NEOSORB (PGLA) gây ra phản ứng viêm mô nhỏ nhất, sau đó nó bị bao bọc bởi mô liên kết dạng sợi. Sự mất dần độ bền kéo (lực căng nút thắt) và cuối cùng là sự hấp thụ của NEOSORB PGLA bằng quá trình thủy phân, trong đó Polyme bị phân hủy thành axit glycolic và axit lactic mà sau đó được hấp thụ và chuyển hóa trong cơ thể.

  Sự hấp thụ bắt đầu khi mất độ bền kéo (lực căng nút thắt) mà không bị mất khối lượng đáng kể. Nó giữ lại khoảng 50% độ bền kéo (lực căng nút thắt) vào cuối tuần thứ 3. Sự hấp thụ về cơ bản hoàn thành trong khoảng từ 56-70 ngày.

Ngày nay, các bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ thường có xu hướng sử dụng chỉ tự tiêu tổng hợp đơn sợi thay cho chỉ đa sợi do chỉ có độ an toàn và tương thích sinh học cao hơn đáng kể, không gây kích ứng hoặc ở mức tối thiểu như chỉ MONOSORB (PDO), MONOFAST (PGC-PCL)… Các loại chỉ đơn sợi này còn được dùng để cấy chỉ thẩm mỹ giúp tăng sinh collagen, nâng cơ, nâng mũi, căng da mặt….

Chỉ không tiêu

• Chỉ tơ tằm (Chỉ Silk): Chỉ tơ (còn gọi là chỉ lụa – Silk) là chỉ làm từ protein lấy từ kén tằm Bombyx Mori. Sợi chỉ thường được nhuộm màu đen và xử lý bằng silicon hoặc wax để tăng độ trơn và giảm hiện tượng mao dẫn (tức hiện tượng chất lỏng hoặc vi khuẩn lưu trú ở những kẽ hở của sợi chỉ dạng bện hoặc xoắn, dễ gây nhiễm trùng) trước khi sử dụng để khâu vết thương. Chỉ có độ dai cao, dễ thao tác, đặc biệt dễ thắt nút trong quá trình thực hiện khâu vết thương, vết phẫu thuật.
• Chỉ POLYAMID (Chỉ Nylon): Chỉ Nylon thường dùng là chỉ đơn sợi làm từ nhựa tổng hợp Polyamide 6-6.6 có kết cấu bền dai, bề mặt trơn láng nên chỉ có thể xuyên qua mô dễ dàng, ít gây tổn thương, tuy nhiên thao tác khâu và buộc chỉ Nylon thường khó thực hiện hơn do tính chất sợi chỉ cứng và trơn hơn chỉ Silk. Chỉ Nylon được dùng nhiều nhất để khâu da thẩm mỹ, nhấn mí… 

• Chỉ PROPYNEN: Chỉ Polypropylene là chỉ đơn sợi trông tựa như chỉ Nylon vì có màu xanh dương, tuy nhiên, loại chỉ này được làm từ chất liệu nhựa PP cao cấp, có tính trơ không bị suy giảm lực căng theo thời gian như chỉ Nylon, có khả năng tồn tại vĩnh viễn trong cơ thể mà không gây phản ứng nên chỉ còn được dùng trong phẫu thuật van tim, khâu mạch máu… vì vậy chỉ Polypropylene thường có giá thành tương đối cao trong các loại chỉ không tiêu.  

• Chỉ phẫu thuật không tiêu tổng hợp PROFIMED được làm từ Polyme Polytetrafluoroethylene. Đơn sợi, không màu, tiệt khuẩn. Vật liệu cấu tạo: 100% được làm từ Polyme Polytetrafluoroethylene (PTFE).

  Chỉ định và khuyến cáo

  Chỉ phẫu thuật không tiêu tổng hợp PROFIMED được làm từ Polyme Polytetrafluoroethylene. Sử dụng trong phẫu thuật để khâu và thắt mô mềm, trong các thủ thuật tim mạch và nha khoa, nhưng không được chỉ định để sử dụng trong phẫu thuật nhãn khoa, vi phẫu và mô thần kinh ngoại vi. Việc sử dụng chỉ khâu ở một số bệnh nhân có thể gây ra phản ứng nhẹ tại vị trí vết thương. Chỉ PROFIMED có hiệu năng vượt trội so với tất cả các loại chỉ không tiêu khác, chính vì vậy nó có giá thành đắt nhất.

• Chỉ POLYESTER: Chỉ Polyester là chỉ đa sợi có độ dai và lực căng vượt trội hơn so với chỉ Silk. Sợi chỉ thường được phủ bằng sáp ong để tránh tác động, kích ứng đến các tổ chức xung quanh vết khâu, đồng thời tạo độ trơn cho sợi chỉ dễ xuyên qua mô. Khi thao tác với chỉ Polyester, phẫu thuật viên cần thắt nút 4-5 lần để đảm bảo sợi chỉ khâu không bị tuột. Tương tự như chỉ Polypropylene, chỉ Polyester có tính trơ và độ tương thích sinh học rất cao. 

4/ Cách khâu vết thương thẩm mỹ

Nguyên tắc thực hiện

Tiến hành khâu theo từng lớp giải phẫu học: cân – cân, cơ – cơ, mô dưới da – mô dưới da, da – da. Bằng việc khâu đúng lớp, các khoảng chết dưới đường khâu sẽ được loại bỏ hoàn toàn.

Hai mép da cần được ráp đúng vị trí, khớp và khép kín với nhau, không làm các lớp bị lộn ra hoặc quặp vào trong. Sau khi khâu, hai bờ mép vết thương, vết mổ phải đồng đều, không so le.

Siết chỉ với lực vừa đủ để khép hai mép da. Tránh siết chỉ quá lỏng khiến vết thương vẫn bị hở hoặc siết quá chặt dễ gây tụ máu và để lại sẹo.

Chuẩn bị dụng cụ khâu thẩm mỹ

• Chỉ khâu: Có hai lựa chọn cơ bản là chỉ tự tiêu và chỉ không tiêu, mỗi loại đều có những ưu nhược điểm riêng nên tùy theo nhu cầu, loại phẫu thuật và vị trí phẫu thuật để lựa chọn loại chỉ tương ứng. Kích cỡ đường kính sợi chỉ thường dùng là chỉ số 3/0, nếu ở vùng mặt có thể dùng sợi chỉ nhỏ hơn từ số 4/0 đến 6/0.
• Kim: Nên sử dụng kim tam giác có phủ silicon, vì kim này có đầu và thân kim vát nhọn với tỉ lệ hình học đặc biệt, có tính xuyên cắt tốt, phù hợp với đặc điểm của mô da.
• Kẹp phẫu tích có mấu (kẹp da): Loại kẹp có hình dạng giống nhíp, thường được sử dụng cùng kẹp mang kim, dùng để giữ kim, kẹp giữ da và mô.
• Kẹp mang kim: Loại kẹp có phần thân cứng hẹp dài, phần đầu có nhiều răng mịn đan chéo dùng để giữ kim khâu.

Tiến hành khâu 

Có thể thực hiện khâu bằng các mũi khâu cơ bản khác nhau. Cần đánh giá các yếu tố về vị trí, tính thẩm mỹ, đặc trưng vết thương, vết phẫu thuật để canh khoảng cách giữa các mũi khâu trong khoảng 1 – 10 mm, miễn là đảm bảo không có khoảng hở.

Trong quá trình thực hiện, tay trái dùng kẹp phẫu tích để giữ mép da tại vị trí khâu, tay phải cầm kẹp mang kim để thực hiện thao tác. 

Các loại mũi khâu:

• Mũi khâu rời: Sau khi thực hiện mỗi mũi khâu, chỉ sẽ được buộc lại và cắt gọn. Các mũi khâu không ảnh hưởng đến nhau.
• Mũi khâu liên tục: Sau khi thực hiện mũi khâu đầu tiên, cột chỉ nhưng không cắt, giữ chỉ để thực hiện tiếp các mũi khâu tiếp theo. Thắt chỉ lại một lần nữa khi kết thúc các vết khâu.
• Mũi khâu đệm ngang: Thực hiện xuyên mũi kim qua hai bờ da như khâu rời, sau đó khâu thêm một mũi sát hai phía mép da theo chiều ngược lại. Mũi khâu đệm cũng thường được gọi là xa xa gần gần để mô tả cách đi các mũi khâu. Phương pháp này phù hợp với những người có da mỏng, bị chùng hoặc nhão.
• Mũi khâu trong da: Thực hiện như mũi khâu liên tục nhưng ở lớp bì ngay sát lớp biểu bì của da. Chỉ khâu được thắt ở một đầu vết thương, vết mổ; sau đó luồn xuống bên dưới để khâu khép kín. Đây chính là mũi khâu được sử dụng phổ biến nhất đối với phương pháp khâu thẩm mỹ.
• Sử dụng phương pháp dán: Ở phương pháp này, có thể tiến hành khâu các lớp dưới da bằng kỹ thuật khâu vắt, riêng với lớp da ngoài cùng sẽ dùng băng dính hoặc keo dán sinh học (loại được dùng trong y tế) để đóng miệng vết thương.

Tiến hành cột chỉ sau khi hoàn thành các mũi khâu. Nguyên tắc cột chỉ là luôn sử dụng kẹp ở giữa, trên sợi chỉ, buộc đúng chiều để tạo thành nút vuông. Nút thắt sau đó sẽ nằm lệch sang một phía so với đường khâu.

5/ Chăm sóc vết khâu thẩm mỹ

Những việc nên làm

• Vệ sinh, thay băng vết thương theo chỉ định của bác sĩ, tránh để vết thương dính nước;
• Áp dụng chế độ dinh dưỡng phù hợp, sử dụng các loại thực phẩm chức năng nhiều protein để cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho quá trình phục hồi, bổ sung đầy đủ các loại vitamin, chất sắt, chất khoáng…
• Vận động phù hợp, sử dụng các bộ đồ thoáng mát, sạch sẽ.

Những việc nên tránh

• Tránh sử dụng các chất kích thích bao gồm cả bia rượu, thuốc lá, cà phê…
• Tránh để ánh nắng tiếp xúc trực tiếp lên vùng bị thương vì ánh nắng có thể làm gia tăng sắc tố melanin hình thành sẹo thâm
• Tránh vận động mạnh hoặc khiến vết thương bị tác động lực mạnh từ bên ngoài làm vết khâu bị nứt, rách.